ONDERZOEKSVERSLAG

Op welke wijze hebben de zes onderzoeksscholen het examen vak muziek opgezet bij het havo/vwo en wat is er nodig om het vak aan te blijven bieden?

Deze onderzoeksvraag is beantwoord aan de hand van feiten van Dienst Uitvoering Onderwijs, het Ministerie van Onderwijs en Examenblad. Deze informatie is beschreven in de eerste twee hoofdstukken van het verslag. Voor alle hoofdstukken van het verslag is er naast literatuur gebruik gemaakt van observaties in de lessen van deze onderzoeksscholen. Daarnaast ben ik in gesprek gegaan met docenten, cultuurcoördinatoren en/of directie om uiteindelijk antwoord te kunnen geven op de hoofdvraag. Het volledige afstudeeronderzoek is beoordeeld met een 9, waardoor de opleiding Docent Muziek te Zwolle kon worden afgerond.

Bent u benieuwd geworden naar het volledige onderzoeksverslag omdat u het wilt gebruiken voor uw school of studie? Neem dan contact op. De samenvatting van het verslag is hieronder te lezen.

Samenvatting

Het examenvak muziek wordt niet op alle scholen in Nederland aangeboden. Op de 36% van de scholen waar het examenvak wel wordt aangeboden wordt het examenvak inhoudelijk anders ingevuld. Dit is mogelijk omdat docenten binnen de exameneisen veel vrijheid krijgen. Dit zorgt, naast de sociale aspecten van dit vak, voor andere aandachtspunten dan andere schoolvakken. Door observaties en interviews met zes onderzoeksscholen zijn ervaringen en feiten naast elkaar gelegd, om zo een beeld te krijgen hoe het examenvak muziek wordt opgezet én hoe het vak behouden kan worden.

De havo/vwo 3 leerling kiest voor het vak muziek in de profielkeuze. Het vak muziek is binnen geen enkel profiel een verplicht vak. De leerling maakt dus een keus voor het vak muziek vanuit motivatie. Op de onderzoeksscholen is het vak in de onderbouw wel verplicht. Deze tijd kunnen de docenten gebruiken om leerlingen te motiveren. Het vak dat de leerling uiteindelijk kiest noemen we muziek of kunst (muziek). Beide vakken gaan over de discipline muziek, alleen heeft het vak kunst (muziek) een centraal examen over alle disciplines. Welke stijl de school aanbiedt is afhankelijk van de visie van de school.

Voor de school en de docent is het aanbieden van het examenvak een toevoeging aan de ontwikkeling van de leerling, door de andere leeropbrengsten die het vak met zich meedraagt. Zo wordt er meerdere keren door de docenten aangegeven, dat persoonlijke en sociale ontwikkeling wordt bevorderd door het vak muziek. Naast deze reden om het examenvak aan te bieden, kunnen scholen zich profileren door het vak aan te bieden. Wanneer de financiële mogelijkheden beschikbaar zijn kunnen zij met hun school andere activiteiten en andere faciliteiten aanbieden op de school. Uiteraard moeten hiervoor genoeg leerlingen voor het examenvak kiezen.

De invulling van het examenvak bestaat uit de faciliteiten en de inhoud van de les. De inhoud van de les wordt bepaald na de stijlkeuze, omdat ze verschillen in verdieping en verbreding. Deze is onder te verdelen in dingen die de docent belangrijk vindt en verplichte onderdelen binnen het examen. De faciliteiten zijn te verdelen in leermateriaal als methodes en instrumentarium, leeromgeving, docenten en andere activiteiten waaraan de leerling kan deelnemen.

Omdat de verschillende onderdelen uit het onderzoek afhankelijk zijn van elkaar is de conclusie geformuleerd aan de hand van een model. Het model is gebaseerd op de observaties en feiten van de onderzoeksscholen in combinatie met de feiten van het examenvak muziek. Dit model geeft antwoord op de vraag hoe het vak kan worden ingevuld en dient als hulpmiddel voor de enthousiaste muziekdocent om het examenvak muziek op te zetten. Omdat er een verband is tussen de visie, invulling van het examenvak, financiën en de leerling zijn de negen aspecten in dit model gebruikt om deze verbanden weer te geven. De informatie die uit het model komt maakt het mogelijk om te kijken naar de manier waarop het examenvak kan worden aangeboden. Dit model staat daarom centraal in het beroepsproduct dat bij dit onderzoeksverslag hoort. Dit is de website www.examenvakmuziek.nl, de site voor muziekdocenten die aan de slag willen met het examenvak muziek.